Het belang van goed kauwen

Onze spijsvertering begint direct nadat we voedsel via de mond naar binnen werken. Het speeksel bevat enzymen die direct beginnen aan het verteren van het voedsel en met onze kiezen zorgen we ervoor dat het voedsel fijngemalen wordt. Met name dat laatste wordt nog wel eens vergeten. Veel mensen slikken hun voedsel tegenwoordig heel snel door en nemen direct een volgende hap. Het lijkt wel alsof alles in ons leven snel moet gebeuren, ook voor het eten nemen we nauwelijks nog de tijd. Maar niet voldoende kauwen heeft een grotere impact op onze gezondheid dan je wellicht zou denken!

De rol van het speeksel

In de eerste plaats is het kauwen natuurlijk, zoals hierboven al vermeld, bedoeld om het voedsel te vermalen. Hoe kleiner ons voedsel is voordat het via de slokdarm naar de maag gaat, hoe beter. Wanneer het voedsel in allemaal kleine stukjes is verdeeld, is de oppervlakte ervan dus veel groter. De enzymen in ons speeksel kunnen dan veel beter hun werk doen. Zij zorgen ervoor dat zetmeel wordt afgebroken tot glucose. Dat kun je zelf op eenvoudige wijze vaststellen. Neem een stuk brood en kauw daar langdurig op. Na verloop van tijd zal het brood zoet gaan smaken, omdat er inmiddels zetmeel is omgezet in glucose. En ken je de uitdrukking 'Het water loopt hem in de mond' nog? Wanneer we denken aan lekker eten of we ruiken eten, dan bereiden onze hersenen ons alvast voor op het feit dat we wellicht gaan eten. Daarom wordt er alvast extra speeksel aangemaakt, zodat in onze mond alles er klaar voor is om aan de slag te kunnen gaan met de spijsvertering.

Signalen naar je hersenen

Maar er gebeurt meer. In onze mond maken we, terwijl we kauwen, als het ware een analyse van wat we zoal binnen hebben gekregen. We proeven het met onze tong en we kauwen het fijner en fijner. Zie het geheel maar als een soort detectiemechanisme dat de bevindingen direct doorseint naar de hersenen. Vanuit daar wordt de rest van ons spijsverteringsstelsel aangestuurd en het is dus belangrijk dat tijdig de juiste informatie binnenkomt. Je zou dit kunnen vergelijken met een detectielus in het wegdek, waar je overheen rijdt. De lus signaleert jouw passage en in de centrale wordt het verkeerslicht op groen gezet. Rij je met een boog om de detectielus heen, dan zal het licht niet tijdig op groen springen, met alle ongewenste effecten van dien. Zo ongeveer werkt ook de spijsvertering. Kauwen we niet goed genoeg of niet lang genoeg, dan worden elders in het lichaam niet de juiste voorzorgsmaatregelen genomen. Allerlei aandoeningen kunnen zo gemakkelijker ontstaan.

Hoe het in de maag verloopt

Stel je ook eens voor wat er in je maag gebeurt wanneer je onvoldoende kauwt. Het voedsel wordt in te grote brokken via je slokdarm naar beneden geduwd. Daar belandt het in de maag, waar het verder wordt afgebroken door het maagzuur. Als die brokken nog te groot zijn, kan de maag dat allemaal niet zo snel verwerken. Een klein ijsklontje smelt in de zee tamelijk snel weg, maar een grote ijsberg dobbert wel een tijdje rond voordat die geheel is gesmolten. Daar komt nog bij dat veel mensen water drinken bij het eten. Eigenlijk is dat helemaal niet zo verstandig, want water heeft een neutrale pH-waarde. En raad eens? Maagzuur heet niet voor niets 'zuur', je spijsvertering werkt het beste wanneer de zuurgraad in de maag laag is. Door water in te nemen stijgt de zuurgraad in de maag, waardoor voedsel minder gemakkelijk kan worden afgebroken en opgenomen. Toch iets om rekening mee te houden wanneer je tijdens de maaltijd een glas water achterover slaat.

Sneller verzadigd

En dan is er nog iets. Goed kauwen speelt ook een rol bij de hoeveelheid voedsel die we innemen. Dat klinkt in eerste instantie vreemd, omdat we door te kauwen immers niet minder voedsel naar binnen werken, maar hier spelen opnieuw onze hersenen een belangrijke rol. Wanneer we ons eten goed kauwen, wordt na ongeveer een kwartier (gerekend vanaf het moment dat je de eerste hap neemt) de stof histamine aangemaakt. Deze stof geeft ons het gevoel dat we verzadigd zijn. Het is dus niet eens zozeer afhankelijk van de daadwerkelijke hoeveelheid voedsel, maar meer van de vraag hoe goed je het voedsel gekauwd hebt. Wanneer we niet voldoende kauwen eten we dus veelal meer dan we nodig zouden hebben. Iemand die alleen vloeibaar voedsel tot zich neemt, bijvoorbeeld na een operatie of om af te vallen, kauwt niet en werkt dus eigenlijk zichzelf tegen. Natuurlijk is kauwen daarnaast ook belangrijk om onze kaken in conditie te houden!